Sudan sıcacık bir ülke
Tarihi kaynaklarda Sudan denirken kastedilen alan bugünkü Sudan’ın topraklarından çok geniş bir alandır. Araplar Afrika’ya girdikten sonra zencilerin yaşadığı ve Kızıl Deniz kıyılarından başlayarak Batı Afrika’ya kadar uzanan geniş bir alana Biladu’s-Sudan (Siyahlar Ülkesi) adını vermişlerdi. Daha sonra “Bilad” kelimesi atılarak bu bölgeye sadece Sudan denmiştir. Bugünkü Sudan ise, Doğu Sudan denirken kastedilen bölgedir.
Mısır’ın 639’da Amr ibnu’l-As (r.a.) tarafından fethedilmesinden sonra bu ülkeye yerleşen Müslümanlar kısa süre sonra ticaret için Sudan pazarlarına girmeye başladılar. Sudanlılar da İslam’ı ilk olarak bu tüccarlar sayesinde tanıdılar. Sudanlılardan bazıları İslam’ı tanıdıktan sonra kısa süre içinde bu dine ısındılar ve daha önce Sudan’a girmiş olan Hıristiyanlığın onların arasındaki etkisi zayıflamaya başladı. Mısır’a yerleşen Müslümanlar 7. yüzyılın ortalarından itibaren Sudan’ı ele geçirmek için birtakım askeri hareketler gerçekleştirdiler. Bu fetih hareketleri uzun süre devam etti. 1172’de Salahuddin Eyyubi’nin kardeşi Turan Şah, 1260’ta da Sultan Baybars bugünkü Sudan topraklarına birer sefer düzenlediler. Bu seferlerden sonra bölgede İslam daha da güçlenmeye başladı.
1517’de Osmanlı Devleti’nin Mısır’ı fethetmesi Sudan’da etkisini gösterdi. Ancak aynı dönemde Sudan’da varlığını sürdüren Funj İmparatorluğu güneye doğru çekilerek varlığını sürdürdü. Mısır valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa 1821’de Funj İmparatorluğu’nun üzerine ordu göndererek Sudan topraklarını ele geçirdi. Ancak Mehmet Ali Paşa, Sudan’da halkın hoşnutluk duymadığı bir siyaset güttü. Mehmet Ali Paşa, Sudan’ı fetheden İsmail Paşa’yı görevden alarak yerine kendi oğlunu geçirdi. O da birtakım siyasi hesaplarla Fransız ve İngilizlerle işbirliği yaparak bazı eyaletlerin valiliklerine onların adamlarını getirdi. Bu durum Sudan’ın Müslüman halkını rahatsız etti. Muhammed Ahmed el-Mehdi adlı bir zat bazı kişileri etrafına toplayarak 1881’de bir hareket başlattı.
Muhammed Ahmed el-Mehdi’nin etrafında topladığı kuvvete “ensar”, hareketine de “Ensar Hareketi” adını veriyordu. Mehdi’nin hareketi kısa zamanda geniş bir alana yayıldı. Onun hareketini bastırmak için gönderilen ordular yenilgiye uğradılar. Ensar Hareketi gösterdiği başarılarla hakimiyetine aldığı topraklar üzerinde ayrı bir yönetim kurdu. Mehdi, 22 Ocak 1885’te öldüğünde yerine oğlu Abdullah bin Muhammed geçti. Abdullah bin Muhammed Umdurman’da Herbert Kitchner adlı İngiliz generalin komutasındaki Mısır kuvvetlerine yenildi. Daha sonra İngiliz güçler, Mısır’daki yönetimin yanlış uygulamalarını düzeltmeyi amaçladıklarını ileri sürerek 1899’da Sudan’a girdiler. İngilizler ilk iş olarak Muhammed Ahmed Mehdi’nin başlattığı hareketi tümüyle dağıttılar. Sudan 1 Ocak 1956’da bağımsızlığını elde edinceye kadar İngiliz işgalinde kaldı.